‘We hebben maar één kans’
Nieuwegein - Nieuwegein staat aan de vooravond van een van de grootste ruimtelijke ontwikkelingen uit haar geschiedenis. In Groot Merwede - grofweg de noordrand van Galecop - verrijzen vanaf 2030 zes- tot achtduizend woningen. Die opgave strekt verder dan ‘louter stenen stapelen’, benadrukt verantwoordelijk wethouder Ellie Eggengoor. “Als we over dertig jaar terugkijken, wil ik dat Groot Merwede echt iets heeft toegevoegd aan Nieuwegein.”
Groot Merwede is de nieuwe naam van wat voorheen de A12-zone heette: een strook land aan weerszijden van de A12 waar vanaf 2030, inclusief het Utrechtse deel aan de overzijde van de snelweg, in totaal tienduizenden woningen worden gebouwd. Zes- tot achtduizend daarvan komen op Nieuwegeins grondgebied in de Galecopperzoom. Tenminste, dat is de ambitie van de gemeenten Nieuwegein en Utrecht, provincie en het Rijk, die nu steeds meer vorm krijgt. Recent ging de Nieuwegeinse gemeenteraad unaniem akkoord met het zogeheten ‘koersdocument’, waarin in grote lijnen het karakter van de nieuwe wijk is vastgelegd. Volgens Eggengoor is daarmee een belangrijke mijlpaal bereikt. “We hebben samen met inwoners, maatschappelijke organisaties en andere partijen nagedacht over de identiteit van Groot Merwede. In het koersdocument staat hoe het gebied eruit moet zien en hoe het er moet voelen.”
Ontmoeting
Leefbaarheid en kwaliteit staan centraal in het nieuwe stadsdeel, aldus Eggengoor. “Inwoners geven aan dat ze zich prettig willen kunnen bewegen in de wijk, dat ontmoeting belangrijk is en dat de openbare ruimte daartoe moet uitnodigen.” Groen en water spelen eveneens een sleutelrol. “Niet alleen in de vorm van parkjes en plantsoenen, maar bijvoorbeeld ook in het benutten van het Amsterdam-Rijnkanaal als recreatieve zone, waar je kunt wandelen, sporten of gewoon je hoofd leegmaken.”
Zes- tot achtduizend woningen bouwen in een relatief klein gebied is een uitdaging, erkent Eggengoor. Maar juist die opgave biedt een kans om het anders te doen dan tot dusver in Nieuwegein gebeurde, door het legendarische gemeenteraadslid Job Hoegee ooit treffend omschreven als: niet mouwen maar bouwen.
Eggengoor: “Nieuwegein bestaat nu voor een groot deel uit eengezinswoningen. Dat past niet meer bij de demografische ontwikkeling. We krijgen te maken met vergrijzing, maar ook met een groot tekort aan woningen voor jongeren en starters. Maar we willen geen wijk met alleen jongeren of alleen ouderen. De ambitie is een gevarieerde wijk te maken, met sociale huur, middenhuur, koopwoningen in verschillende prijsklassen, goede voorzieningen en werkgelegenheid. Daarbij kijken we verder dan het heden. Deze wijk moet ook toekomstvast zijn.”
‘De bouw van Groot Merwede zal tientallen jaren duren’
De woningen in Groot Merwede komen ten oosten van de Galecopperdijk. Het westelijk deel blijft grotendeels groen en krijgt ruimte voor sport, recreatie en waterberging. Sportverenigingen die nu in Galecop zitten, verhuizen daarnaartoe. “Dat klinkt ingrijpend, maar de clubs zien kansen. Er komt geld beschikbaar en mogelijkheden om voorzieningen te verbeteren en multifunctioneler te maken.”
Cruciale tramverbinding
Cruciaal voor het welslagen van Groot Merwede is de aanleg van een nieuwe tramverbinding: de Merwedelijn. Deze loopt tussen Utrecht Centraal en Nieuwegein, via de Europalaan en een nieuw te bouwen trambrug over het Amsterdam-Rijnkanaal, nabij de kantoorflat van Rijkswaterstaat. De Merwedelijn brengt tramreizigers niet alleen binnen een kwartier naar Utrecht CS, maar ook in recordtijd naar City. “Voor ons is die directe verbinding met City een absolute voorwaarde. Alleen zo wordt Groot Merwede echt onderdeel van de stad”, aldus Eggengoor. “Zonder die verbinding kunnen we niets. Zesduizend woningen ontsluiten met bussen is simpelweg onmogelijk.”
De tramverbinding takt aan op de bestaande sneltram. De tramhalte Zuilenstein maakt plaats voor een nieuwe halte, ter hoogte van het Shell-benzinestation langs de AC Verhoefweg. “Dat betekent dat bewoners van Zuilenstein verder moeten lopen om de tram te pakken. Ik begrijp dat dat niet altijd leuk is, maar de afstand is te overzien.” De kans dat die nieuwe tramlijn er daadwerkelijk komt, is gestegen nu het rijk voor de tweede keer honderden miljoenen euro’s heeft toegezegd. “Dat laat zien dat ook het ministerie de potentie ervan ziet.”
Planning
De komende jaren worden verschillende tracés onderzocht op haalbaarheid, kosten en effect. “De planning is ambitieus. Ik vergelijk dit soort grote projecten wel eens met een olifant”, lacht Eggengoor. “Die eet je in kleine stukjes. We zijn al over de helft, maar we moeten nog wat happen nemen.”
De bouw van de eerste huizen kan rond 2030 beginnen, verwacht de wethouder. “Maar dan hebben we het over hooguit een paar honderd woningen. De bouw van Groot Merwede zal tientallen jaren duren. We kunnen ook pas grootschalig gaan bouwen als de tram rijdt. Anders krijg je wijken vol auto’s en een tram waar niemand in zit.”
Veel Nieuwegeiners maken zich zorgen over de toekomst van het Dwelfsloot, een klein natuurgebied naast de tramremise. “Die zorgen nemen we serieus. We doen onderzoek naar de ecologische waarden in het gebied. Bebouwing is er niet uitgesloten, maar ook niet vanzelfsprekend. Er moet ruimte blijven voor natuur, al hoeft dat niet per se op exact dezelfde plek.”
Dat de gemeenteraad unaniem instemde met het koersdocument, noemt ze bijzonder. “Het geeft aan dat we als stad op één lijn zitten. Als we over dertig jaar terugkijken, wil ik dat Nieuwegeiners ervaren dat Groot Merwede echt iets heeft toegevoegd aan de stad. We hebben één kans om het goed te doen - en die moeten we grijpen.”