Cultuur als motor voor Nieuwegein: de rol van DE KOM in de stad
Nieuwegein - DE KOM is een plek waar voorstellingen, kunsteducatie en ontmoeting samenkomen. In het nieuwe meerjarenplan voor de komende vier jaar verbindt het theater en kunstencentrum die culturele basis met wat er speelt in Nieuwegein, en vervult het zo ook een bredere maatschappelijke rol.
Nieuwegein - DE KOM is een plek waar voorstellingen, kunsteducatie en ontmoeting samenkomen. In het nieuwe meerjarenplan voor de komende vier jaar verbindt het theater en kunstencentrum die culturele basis met wat er speelt in Nieuwegein, en vervult het zo ook een bredere maatschappelijke rol.
"Je kunt zeggen: we zijn een theater, we kunnen wat meer voorstellingen of andere genres programmeren. Daar denken we zeker ook over na", vertelt directeur-bestuurder Mathijs Bouwman. "Maar we vullen dat aan met doelstellingen en strategische lijnen die gaan over hoe het met Nieuwegein gaat, en hoe DE KOM daar een bijdrage aan kan leveren."
Ontplooiing en sociale cohesie
De koers van DE KOM vertaalt zich in culturele projecten die aansluiten bij het gemeentelijk beleid binnen het sociaal domein. Wethouder John van Engelen verwijst naar het ‘voorliggend veld’, de ondersteuning die inwoners helpt vóórdat professionele zorg in beeld komt. "Wat kan DE KOM betekenen voor mensen die alleen zijn of weinig mogelijkheden hebben om zich te ontplooien? Hoe krijg je bijvoorbeeld kinderen uit kwetsbare wijken aan een muziekinstrument? Hoe trek je eenzame mensen naar binnen? Hoe bied je mensen iets waardoor de zinvolheid van het leven weer naar voren komt? Dat is wat wij graag zien."
Een voorbeeld is het muziektraject waarbij kinderen uit kwetsbare wijken voor een klein bedrag een instrument huren en in hun eigen wijk op school les krijgen, om uiteindelijk in DE KOM op te treden. "Dat zorgt voor sociaal-maatschappelijke cohesie", zegt Van Engelen. "En je bereikt dat mensen die hier anders nooit zouden komen, nu wel naar hun kind komen kijken. Je ziet ouders helemaal blij worden: zij kunnen geen basgitaar betalen, maar hun kind leert er nu wel op spelen."
Bouwman vult aan: "Bij zo'n buurtorkest zitten docenten die normaal in het kunstencentrum lesgeven. Dankzij subsidie van de gemeente kunnen we hen eerder aannemen en naar die scholen sturen. Zo krijgen kinderen vijftien weken lang voor 35 euro les - absurd laag als je het per uur uitrekent - en sluiten ze af met een ervaring waarbij tachtig leerlingen uit verschillende wijken samen op één podium staan."
Inwoners actief opzoeken
'Sommige mensen komen nooit in het theater, maar wel bij een buurtplein. Dan zetten we daar een docent neer'
Volgens de theaterdirecteur is cultuur iets van iedereen, maar weet niet iedereen de weg naar het theater te vinden. "Soms zijn er blokkades. Dan gaat het bijvoorbeeld om financiële toegankelijkheid. Daarom werken we met de Stadspas." Maar er zijn ook mentale drempels: mensen die denken dat het theater niet voor hen is, of het spannend vinden om binnen te stappen.
Daarom zoekt DE KOM inwoners actief op, zoals met het Creatief Atelier, dat in september 2025 is gestart in Buurtplein De Componist. "Sommige mensen komen nooit in het theater, maar wel bij een buurtplein. Dan zetten we daar een docent neer, die het gesprek aangaat."
Inspelen op behoeften
Bij de projecten kijkt DE KOM naar de uiteenlopende behoeften in de stad. "Een tiener van zestien heeft iets anders nodig dan een eenzame oudere van 75." De stadsprogrammeur speelt daarin een centrale rol: zij werkt samen met instanties als de bibliotheek en is aanwezig op buurtpleinen en scholen. Daardoor komen bewoners DE KOM, zoals Bouwman zegt, "ook in het dagelijks leven vaak tegen". Wie zich eenzaam voelt, kan bijvoorbeeld aansluiten bij een koor waarvan de eerste bijeenkomsten gratis zijn. Via Kunst op Recept verwijzen huisartsen cliënten door naar creatieve activiteiten. "Met je handen iets doen zet je in een andere modus. Je ziet dat mensen daar gezonder van worden."
Docenten krijgen bovendien een coachende opleiding, zodat zij bewoners goed begeleiden en - wanneer nodig - doorverwijzen naar andere vormen van ondersteuning, zoals sportcoaches. Andere organisaties binnen het 'voorliggend veld' dat de gemeente aan het creëren is, zijn onder meer SportID Nieuwegein, Movactor en de bibliotheek. Het doel is om inwoners eerder in beeld te krijgen en zo de doorstroom naar de reguliere zorg te beperken, aldus Van Engelen.