Serie ‘Nieuwegein: hoe nu verder?’: ‘Toekomst: niet steen maar mensen’

do 26 feb, 16:13 Nieuws

Nieuwegein - Nieuwegein bestaat ruim een halve eeuw. De stad is in die tijd volwassen geworden, maar oogt soms ook wat sleets. Hoe moet het verder met Nieuwegein? Voor welke uitdagingen staat de stad en wat kan er beter? Daarover laten bestuurders, deskundigen en bewoners hun licht schijnen in deze serie. Vandaag: Betsy de Keizer (86) oud-makelaar en Nieuwegeiner van (bijna) het eerste uur.

U woont en werkt 53 jaar in Nieuwegein. U heeft de ontwikkeling van de stad bijna vanaf het begin meegemaakt en er als makelaar mede vorm aan gegeven. Wat ziet u als u naar Nieuwegein kijkt? “Dat ik mede vorm heb gegeven aan Nieuwegein is te veel eer. Maar als makelaar was ik wel betrokken. Ik hielp mensen letterlijk een plek te vinden.”

“Als ik nu naar Nieuwegein kijk, zie ik een stad die op het gebied van leefbaarheid, groen, scholen, sportvoorzieningen en veiligheid goed scoort. Dat zie je terug in onderzoeken: bewoners zijn tevredener dan op basis van het imago van de stad vaak wordt gedacht. Nieuwegein is uitgegroeid tot een stad waar mensen graag wonen. Dat is een hele prestatie voor een nieuwe stad.”

Demografische ontwikkelingen

Wat is er minder goed gelukt? “Nieuwegein is ontworpen en gebouwd als groeikern met vooral eengezinswoningen voor jonge gezinnen. Dat was toen logisch en nodig. Maar door keuzes van vijftig jaar geleden loopt de stad nu tegen haar grenzen aan.”

Hoezo? “Er is bij de bouw van Nieuwegein te weinig vooruitgekeken naar de demografische ontwikkelingen. We wisten toen al dat dat gezinnen kleiner zouden worden en mensen ouder. Daar hadden we rekening mee moeten houden in het woningaanbod. Er is te lang doorgebouwd in hetzelfde woningtype, met als gevolg: te weinig diversiteit. De gevolgen daarvan zien we nu Nieuwegein in hoog tempo vergrijst. De jonge mensen van toen zijn nu senioren, hun kinderen zijn al lang het huis uit. Maar ze wonen vaak nog wel vaak in grote woningen die eigenlijk bestemd zijn voor gezinnen.”

Communityvorming

Ouderen zijn schuldig aan de wooncrisis? “Nee, nee, nee, natuurlijk niet! Veel ouderen willen best verhuizen. Maar ze vinden niets passends. Dat blokkeert de doorstroming. Want als een oudere kan verhuizen naar een geschikte woning, komt een gezinswoning vrij. En eén vrijkomende gezinswoning brengt al gauw drie verhuisbewegingen op gang. Maar als die eerste stap niet gezet kan worden, loopt alles vast. Dat is een landelijk probleem, maar in een groeikern als Nieuwegein is het extra zichtbaar. Kijk, ouderen zijn niet gek. Ze verhuizen alleen naar een kleinere, duurdere woning als ze er op andere gebieden op vooruit gaan. Meer comfort, gelijkvloers, minder onderhoud, een prettige woonomgeving, nabijheid van voorzieningen. Om ze in beweging te krijgen, moeten we ze verleiden door ze iets te bieden wat echt beter is. Daar moeten we ons dus op richten. En op communityvorming.”

Wat bedoelt u met communityvorming? “In de afgelopen vijftig jaar gold in Nieuwegein: niet mauwen maar bouwen. Nu Nieuwegein volwassen is geworden, moeten we naar de volgende fase in de ontwikkeling van de stad. Een fase waarin Nieuwegeiners meer naar elkaar omkijken en elkaar helpen. We zullen wel moeten, want we worden ouder en hebben meer zorg nodig, terwijl er steeds minder zorgprofessionals zijn. Hulp vragen is moeilijk voor ouderen, weet ik uit eigen ervaring. Ik had mijn hand ernstig verbrand en kon weinig meer. Ik ben niet gewend om hulp te vragen. Maar nu móést ik wel. Mijn buurvrouw kwam elke ochtend om die te verbinden. Mijn buurman helpt me met dingen in huis.”

Hoe kan de stad communityvorming stimuleren? “Door te blijven investeren in ontmoetingsplekken: buurtpleinen, bibliotheken, wijkcentra. Dat zijn de plaatsen waar verbinding ontstaat. Even koffie drinken, iemand tegenkomen, een gesprek voeren. Dat klinkt klein, maar het is essentieel. Het gaat om elkaar kennen, elkaar zien en elkaar helpen als dat nodig is.”

Woonvormen

Kan de bouw van woningen communityvorming versterken? “Zeker, want communityvorming gaat verder dan gezelligheid. Je kunt het bevorderen door meer ruimte te geven aan woonvormen waar wonen, zorg, ontmoeting en voorzieningen samenkomen. In dat soort buurten en wijken komen jong en oud elkaar tegen en ontstaat vanzelf verbinding. ‘Ik kan wel even op jouw kinderen passen. En als jij toch naar de winkel gaat, kun jij dan een boodschapje voor mij doen’?”

Heeft Nieuwegein genoeg ruimte voor die nieuwe woonvormen? “We hebben weinig grond, dus de mogelijkheden zijn beperkt. Maar áls er gebouwd wordt, moet de gedachte van communityvorming centraal staan. Dus niet alleen zoveel mogelijk woningen neerzetten, maar ook en vooral nadenken over hoe en waar de bewoners elkaar kunnen ontmoeten.”

Er wordt op dit moment veel gebouwd in de stad. Mensen zijn bezorgd dat dat ten koste gaat van de leefbaarheid. “Dat risico is er zeker. Daarom moet het bouwen van nieuwe woningen altijd gepaard gaan met voorzieningen, groen en ontmoetingsplekken.”

Welk rapportcijfer geeft u Nieuwegein? “Een 7,5.”

Waarom geen 8? “Omdat te laat is bijgestuurd op woningdiversiteit. Starters, alleenstaanden en andere samenlevingsvormen komen er bekaaid vanaf. Dat neemt niet weg dat de basis best goed is.”

Over veertien jaar wordt u 100. Wat is Nieuwegein dan voor stad? “Ik hoop dat Nieuwegeiners elkaar vaker helpen. Als we daarin slagen, kan Nieuwegein een voorbeeld zijn voor de hele vergrijzende samenleving. De toekomst van Nieuwegein ligt niet in stenen, maar in de Nieuwegeiners zelf.”

Johan Nebbeling