Schaapsherder Nieuwegein verloor veertig schapen aan blauwtong: ‘Was als een donkere film’

NIEUWEGEIN • De schaapskudde in Nieuwegein kreeg eind september te maken met de eerste besmettingen van het Blauwtongvirus. In een interview met herder John Sterrenburg blikken we terug op de heftige periode die hij met zijn schapen heeft doormaakte.

“Wat moet ik ervan zeggen?” vertelt hij ontdaan. “Op een gegeven moment werd het een gewoonte om elke dag twee dode schapen in de weide aan te treffen. Tijdens de piek trof ik zelfs zes dode schapen tegelijkertijd aan.” 

Vijftig schapen besmet
In totaal zijn veertig van de vierhonderd schapen van de kudde overleden aan het virus. Daarnaast zijn er nog eens tien schapen besmet geraakt die het -tot nu toe- hebben overleefd. In de periode eind september tot begin november verspreidde het virus zich in een rap tempo door de kudde. John: “Als dit een paar weken achter elkaar doorgaat, wordt het zelfs vreemd als je op een dag ineens geen dood schaap hoeft weg te brengen.”

Geen symptomen
Sinds ongeveer anderhalve maand heeft de schaapsherder geen besmettingen meer geconstateerd, al is dat met het blote oog niet altijd te zien. “Sommige schapen zijn besmet, maar hebben geen symptomen. Zeker weten doe je het dus nooit.”  

Naar binnen
Door besmettingsgevaar moesten zijn schapen van de dierenarts eind september al naar binnen toe. Normaal grazen de schapen tot ongeveer midden december in de weide. Omdat ze binnen staan moet John de dieren nu elke dag zelf voeren. “Ook heb ik speciale ventilatoren aan moeten schaffen, omdat knutten (muggen) niet van tocht houden.”

Donkere film
Hij heeft de zieke schapen elke dag medicijnen moeten geven om zo te voorkomen dat de zwakke schapen, naast de blauwtong, geen andere mankementen kregen. “Het was alsof ik in een donkere film terechtkwam. Ik heb in mijn leven nog nooit zoveel prikken hoeven zetten.”

Hoge kosten
Deze maatregelen kosten John niet alleen extra tijd, maar ook geld. “Alles bij elkaar heeft het me nu al zo’n 20.000 euro gekost.” John hoopt uiteindelijk te worden bijgestaan door het noodfonds, waar hij sinds de eerste uitbraak van het virus in 2008, lid van is. “Tot nu toe heb ik er nog geen geld van ze ontvangen. Ik hoop dit bij een volgende uitbraak wel te krijgen, want hier heb ik recht op. Vooral als ik een vaccin moet bekostigen.”

Misvormde lammetjes 
John vertelt over zijn zorgen voor de aankomende periode. “Rond de kerstperiode beginnen de schapen te lammeren. Zo’n 280 schapen zijn momenteel drachtig. Ik heb tijdens de vorige uitbraak meegemaakt dat een deel van de lammetjes misvormd werd geboren. Het gaat dan om bijvoorbeeld vijf poten of twee koppen. Dit was veel narigheid dus ik houd mijn hart vast voor de komende maanden.”

Twee jaar achterstand
Naast de kans op misvormde schapen is er nog een factor die zijn kudde zal laten krimpen. “Een schaap gaat zo’n zeven jaar mee. Volgend jaar zal ik de oudere schapen weg moeten doen, maar daarnaast zijn er dit jaar vooral jonge schapen overleden aan het virus. Bij elkaar zijn dit al zo’n zeventig schapen minder. Met de kans op misvormde lammetjes komt dit neer op zo’n twee jaar achterstand.”

Vaccin
Ook is hij stellig over de noodzaak van een vaccin. “Als er niet snel een vaccin komt, dan stop ik ermee. Dit is niet meer te doen.” Een opvallende en heftige uitspraak voor een herder die al twintig jaar schapen houdt. “Ik ben nu 53 en zou graag nog tien jaar willen doorgaan, maar als je op een gegeven moment de helft van je kudde verliest, hoe kom je er dan nog bovenop? Ik heb genoeg schapen nodig om mijn werk te kunnen doen.”

Vrachtwagenchauffeur
De herder was vroeger vrachtwagenchauffeur, maar ging toen al als vrijwilliger bij een schaapskudde aan de slag. “Ik heb toen altijd tegen mijn vrouw gezegd: als ik ooit de kans krijg om schaapsherder te worden, dan pak ik die. De schapen, de vrijheid en het buiten zijn, het is het totale plaatje wat me aantrekt.” Op een gegeven moment kwam er in Zeeland een vacature vrij, waar hij uit veertig sollicitanten werd gekozen.

Kerst
Hierna heeft hij op verschillende plekken als schaapsherder gewerkt en heeft hij sinds 2011 een eigen kudde in Nieuwegein. Op de vraag of hij het erg vindt om tijdens de kerst de schapen te ondersteunen bij de bevalling vertelt hij: “Ik heb niet zoveel met kerst, dus ik vind het prima om dan voor mijn schapen te zorgen.”