Museumwerf Vreeswijk bestaat twintig jaar: van leegstaande scheepswerf tot maatschappelijk centrum

Nieuwegein - De Museumwerf Vreeswijk vierde dinsdag 19 mei haar twintigjarig bestaan. Wat begon als een redding van industrieel erfgoed, groeide uit tot een veelzijdig museum en maatschappelijk knooppunt in Nieuwegein.

Het jubileum werd intern gevierd met een bijeenkomst die veel weg had van een reünie. Vrijwilligers en oudgedienden haalden herinneringen op aan de ontstaansgeschiedenis van het museum.

Van failliete werf naar museum

De Museumwerf heeft zijn bestaan te danken aan een combinatie van lobby, haalbaarheidsonderzoek en politieke wil. Na het faillissement van Scheepswerf & Machinefabriek Gebroeders Van Zutphen verdween een eerder plan voor een binnenvaartmuseum in Vreeswijk in een la. Ook de naburige Scheepswerf & Machinefabriek Gebroeders Buitenweg aan de Wierselaan moest wijken voor woningbouw. Rond de eeuwwisseling kocht de gemeente Nieuwegein het werfterrein van Buitenweg op met aanvankelijk het plan er woningen te bouwen.

Dat plan stuitte op weerstand. De laatste tastbare herinneringen aan de Vreeswijkse scheepvaartindustrie zouden anders definitief verdwijnen. Na een lobby volgde een haalbaarheidsonderzoek naar een regionaal binnenvaartmuseum op het terrein van Buitenweg. De uitkomst was positief, en de gemeenteraad gaf groen licht.

Vrijwilliger onderzocht haalbaarheid

Volkert Münzebrock, nu vrijwilliger bij de Museumwerf, voerde als beleidsambtenaar Kunst & Cultuur bij de gemeente Nieuwegein dat haalbaarheidsonderzoek uit. Hij toonde de levensvatbaarheid aan, waarna de raad instemde met de oprichting. "Het is heel bijzonder dat in een tijd waarin de gemeente moest bezuinigen, geld werd vrijgemaakt voor de oprichting van de Museumwerf. Het zegt wel iets over het belang dat Nieuwegein hechtte aan het behoud van dit cultureel erfgoed", zegt Münzebrock. Na zijn pensionering werd hij hoofd van het museum en coördinator van de vrijwilligers. Die rol vervult hij nog steeds.

Ook ijzerwerker Ton van der Heijden was er al bij voordat de Museumwerf officieel bestond. Hij werkte bij de firma Buitenweg en bleef samen met collega Hans Monrooij na de sluiting op het terrein om het machinepark te bewaken. Ze woonden elke raadsvergadering bij waar het binnenvaartmuseum op de agenda stond. Na de oprichting kwamen beiden in vaste dienst. Na zijn pensionering keerde Van der Heijden terug als ijzerwerker op de werkvloer, waar hij nog altijd actief is.

Officiële opening in 2006

Het besluit tot oprichting viel al in 2002, maar het duurde enkele jaren voordat de Museumwerf een volwaardig museum was. De officiële opening vond op 19 mei 2006 plaats. Dat verklaart waarom het twintigjarig bestaan nu wordt gevierd.

Bij de jubileumbijeenkomst waren naast huidig cultuurwethouder John van Engelen ook oud-voorzitter Cees van den Oosten en oud-directeur André van Schie aanwezig.

Meer dan een museum

De Museumwerf telt inmiddels een historische haven met monumentale schepen, vaste en tijdelijke exposities, een werkende scheepswerf, een rondvaartbedrijf, een Theehuys, de Trekzakacademie en cursussen traditioneel zeilmaken en touwknopen. Daarnaast stelt het museum ruimtes beschikbaar aan de buurtbus, de reddingsbrigade, burgerinitiatief Warm Vreeswijk en kunstvereniging Kunstgein. Ook werkt de Museumwerf mee aan schoolprojecten, maatschappelijke stages en re-integratieprojecten.

Directeur Jack Grondel is trots op die brede rol. "Zo zijn we niet alleen een mooi museum voor de oude binnenvaart, maar hebben we ook een grotere maatschappelijke betekenis gekregen. De Museumwerf is niet meer weg te denken uit Nieuwegein."

Veranderingen op komst

Grondel blikt ook vooruit. "Desondanks staan er nog wel wat wensen op ons lijstje. We willen vernieuwen en verbeteren. De Museumwerf staat daarom aan de vooravond van grote veranderingen." De plannen zijn te lezen op de website van de Museumwerf, onder Onze Missie en Visie. Grondel benadrukt dat het museum staat of valt met zijn vrijwilligers. "Zonder hun inzet bestaat het museum simpelweg niet."

Momenteel is op de Museumwerf de tijdelijke expositie Naar de Overkant? te zien, over de verbinding over water tussen Vreeswijk en Vianen. Die is te bezoeken tot eind 2026. Op zondag 21 juni treden de muziekacts At The Lock en No Regrets op. Elke laatste vrijdagmiddag van de maand is er het vaste Schipperscafé.